109

Σεπτέμβριος 2016

σελ.72-81

Τα αγριόγιδα του Ολύμπου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Νοέμβριος 2015 και ο πρόωρος χειμώνας κάλυψε στα λευκά τον Όλυμπο, το μυθικό βουνό των προγόνων μας. Ο επιβλητικός ορεινός όγκος που λες και ξεπετάγεται από τα κύματα, αποκομμένος από τις υπόλοιπες οροσειρές της ηπειρωτικής Ελλάδας, είναι ένας από τους νεώτερους γεωλογικούς σχηματισμούς της χώρας. Αναδύθηκε από την ρηχή θάλασσα της αρχέγονης Μεσογείου και κάτω από τη πίεση της αφρικανικής πλάκας στην Μέση Ανώτερη Ηώκαινη περίοδο (πριν από 40 ως 34 εκατομμύρια χρόνια). Νέος, όμορφος και αναδυμένος από τη θάλασσα σαν την Αφροδίτη, αποτελεί το λεγόμενο «γεωλογικό παράθυρο» για τον παράδοξο τρόπο που σχηματίστηκε, μοναχικός και σε απόσταση αναπνοής από το Αιγαίο. 

Κείμενο: Ανέστης Γιαννικόπουλος

Φωτογραφίες: Ανέστης Γιαννικόπουλος

ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΘΡΟ



Νοέμβριος 2015 και ο πρόωρος χειμώνας κάλυψε στα λευκά τον Όλυμπο, το μυθικό βουνό των προγόνων μας. Ο επιβλητικός ορεινός όγκος που λες και ξεπετάγεται από τα κύματα, αποκομμένος από τις υπόλοιπες οροσειρές της ηπειρωτικής Ελλάδας, είναι ένας από τους νεώτερους γεωλογικούς σχηματισμούς της χώρας. Αναδύθηκε από την ρηχή θάλασσα της αρχέγονης Μεσογείου και κάτω από τη πίεση της αφρικανικής πλάκας στην Μέση Ανώτερη Ηώκαινη περίοδο (πριν από 40 ως 34 εκατομμύρια χρόνια). Νέος, όμορφος και αναδυμένος από τη θάλασσα σαν την Αφροδίτη, αποτελεί το λεγόμενο «γεωλογικό παράθυρο» για τον παράδοξο τρόπο που σχηματίστηκε, μοναχικός και σε απόσταση αναπνοής από το Αιγαίο.
Όπως κάθε χρόνο έτσι και εφέτος μια ομάδα μελών του Συλλόγου Ελλήνων Ορειβατών Θεσσαλονίκης ανεβαίνει στο οροπέδιο των Μουσών για το κλείσιμο του καταφυγίου «Γιώσος Αποστολίδης». Αυτή την φορά ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα 40 περίπου ορειβάτες που σε μικρές ομάδες ξεκίνησαν ακολουθώντας διαφορετικές διαδρομές για το καταφύγιο. Ήταν Σάββατο 7 Νοεμβρίου και με τρεις συνορειβάτες ξεκινήσαμε την ανάβαση από το κλασικό μονοπάτι της Γκορτσιάς. Είχαμε αφήσει πίσω μας την μεσογειακή ζώνη των αείφυλλων πλατύφυλλων (300 ως 500 μέτρα πάνω από την θάλασσα) και περπατούσαμε στην ζώνη δασών οξιάς-ελάτης (500 ως 1.200 μέτρα) όπου αφθονεί η μαύρη Πεύκη (Pinus nigra var pallasiana). Ένα παχύ στρώμα κιτρινισμένων φύλλων σκέπαζε το μονοπάτι και έκρυβε τα χνάρια μας. Η αναμενόμενη από την Ε.Μ.Υ βροχή μας λυπήθηκε και ο ήλιος έπαιζε κρυφτό με τα σύννεφα. Στην Μπάρμπα μπήκαμε πια στην ζώνη ψυχρόβιων κωνοφόρων (1.200 ως 2.000 μέτρα) όπου σταδιακά πυκνώνει το Ρόμπολο (Pinus heldreichii). Μικρή στάση στο παγκάκι της Κόκας που μας έδωσε την ευκαιρία να απολαύσουμε την φθινοπωρινή θέα στο φαράγγι του Ενιπέα, απομεινάρι της εποχής των παγετώνων που χάραξαν τις πλαγιές του Ολύμπου πριν από 1 εκατομμύριο χρόνια δημιουργώντας έτσι τις βαθιές χαράδρες και τα πλατώματα του βουνού.
Συνεχίσαμε την ανάβαση και σύντομα φθάσαμε στο καταφύγιο της Πετρόστρουγκας. Το αναμμένο τζάκι και η θέα στη πεδιάδα του Δίου και τον Θερμαϊκό μας παγίδευσε και ήταν αδύνατο να αντισταθούμε στο ζεστό τσάι με πευκόμελο που μας τράταραν οι νεαροί εξυπηρετικοί καταφυγιάρχες. Εδώ είναι και η τελευταία δυνατότητα προμήθειας πόσιμου νερού. Παρόλο που το κλίμα στον Όλυμπο είναι μεσογειακού τύπου με ηπειρωτική επίδραση δηλ. θερμό και ξηρό το καλοκαίρι (0ο ως 20οC) ενώ τον χειμώνα είναι υγρό και ψυχρό (-10ο ως 20οC) με μέση θερμοκρασία τους  -5οC τον χειμώνα και +10 οC το καλοκαίρι  (η ψηλότερη ζώνη του βουνού πάνω από τα 2.000 μέτρα καλύπτεται με χιόνια για οκτώ περίπου μήνες τον χρόνο,από τον Οκτώβριο ως τον Μάιο) και ως εκ τούτου το καλοκαίρι οι βροχοπτώσεις είναι πολύ συχνές, πολλές φορές με χαλαζόπτωση και απογευματινές καταιγίδες, δεν υπάρχουν πηγές ή ρέματα με νερό στην ζώνη πάνω από τα 1.200 μέτρα. Τα ψηλότερα καταφύγια του Κάκαλου και του Γιώσου Αποστολίδη προμηθεύονται το νερό από το λιώσιμο του χιονιού που συσσωρεύεται και διατηρείται όλο τον χρόνο στη σκιερή βάση του Στεφανιού.   
Ξεκινήσαμε για την κορυφή της Σκούρτας στα 2.476 μέτρα και σύντομα αφήσαμε πίσω μας τα τελευταία ρόμπολα και μπήκαμε στην εξωδασική ζώνη υψηλών ορέων (αλπική ζώνη), γυμνή από δένδρα όπου κυριαρχούν τα αλπικά λιβάδια στα οποία ενδημούν 150 είδη φυτών κυρίως αγριολούλουδα. Από αυτά τα 23 είδη απαντώνται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα φυτά που επέζησαν από την εποχή των παγετώνων, όπως το σπάνιο Γιάνκεα (Jankarea heldreichii) με τα όμορφα μπλε-μωβ λουλούδια που απαντάται σε χαράδρες και ρέματα και σε υψόμετρο μέχρι τα 1.400 μέτρα.
Από τα μεγάλα θηλαστικά που ζούσαν παλιά στον Όλυμπο έχουν πλέον εξαφανισθεί τα λιοντάρια στα οποία αναφέρεται ο Παυσανίας, οι αρκούδες (Βίος Αγ. Διονυσίου του Νεώτερου) και τα ελάφια. Σήμερα έχουν καταγραφεί 32 είδη θηλαστικών όπως το αγριόγιδο, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, η αγριόγατα κ.α.
Η πανίδα και η χλωρίδα του Ολύμπου προστατεύτηκε από την ελληνική πολιτεία αρχικά με την κήρυξή του σαν τον πρώτο Εθνικό Δρυμό της Ελλάδος το 1938. Έκτοτε θωρακίστηκε και συμπληρώθηκε με τα Ν.Δ. 86/1969, Ν.Δ. 996/1971, Ν. 177/1975 και Ν. 998/1979 που εκτός των άλλων απαγορεύουν το κυνήγι κάθε ζώου με οποιοδήποτε μέσο και σε όλη την διάρκεια του χρόνου. Το 1981 ο Εθνικός Δρυμός του Ολύμπου χαρακτηρίστηκε από τον Ο.Η.Ε «Διατηρητέο Οικοσύστημα της Παγκόσμιας Κληρονομιάς».
Αργά το μεσημέρι φθάνουμε στο καταφύγιο του Σ.Ε.Ο Θεσσαλονίκης «Γιώσος Αποστολίδης» στα 2.750 μέτρα, που είναι και το ψηλότερο στα Βαλκάνια. Το καλαίσθητο πέτρινο διώροφο καταφύγιο είναι κτισμένο σε περίοπτη θέση στο διάσελο μεταξύ των κορυφών του Προφ. Ηλία και της Τούμπας απέναντι από το Στεφάνι, τον θρόνο του Δία με θέα στο Αιγαίο. Η ατμόσφαιρα στο καταφύγιο είναι εορταστική. Με την ευκαιρία του κλεισίματος του καταφυγίου γιορτάζουμε και τα 50 χρόνια ορειβατικής δράσης του μέλους του Σ.Ε.Ο Θεσσαλονίκης και «δάσκαλου» όπως πολύ άξια τον αποκαλούμε Σάκη Σπανούδη. Το βράδυ καλεσμένοι είναι και οι διανυκτερεύοντας στο γειτονικό καταφύγιο «Κάκαλος» πολλοί από τους οποίους ήταν και σύντροφοι του «δάσκαλου» στις αποστολές που αυτός οργάνωσε και πραγματοποίησε  στα πιο δύσκολα βουνά της Ευρώπης και της Ασίας.
Το πρωί της επομένης και αφού κλειδαμπαρώσαμε το καταφύγιο, ξεκινήσαμε την κάθοδο από τα παλάτια των θεών για τον «πολιτισμό». Δεν είχαμε απομακρυνθεί πολύ (βρισκόμασταν ακόμα στο οροπέδιο των Μουσών) και ένα πλήθος αγριόγιδων μας έκλεινε το μονοπάτι. Κοκαλώσαμε στην θέση μας για να μην τα τρομάξουμε. Το κοπάδι αποτελούμενο από πάνω από 65 άτομα ήταν το μεγαλύτερο που έχω δει ως τώρα στον Όλυμπο. Πλησιάσαμε προσεκτικά για να έρθουμε σε θέση φωτογράφισης, ενώ τα ζώα συνέχιζαν να βόσκουν αμέριμνα δίχως να ενοχλούνται εμφανώς από τη παρουσία μας, παραμένοντας ωστόσο σε απόσταση ασφαλείας 50 περίπου μέτρων από εμάς.
Το αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balkanica) είναι θηλαστικό του γένους της αντιλόπης-κατσίκας, απόγονος της παχυγκαζέλλας που έζησε πριν από 3 εκατ. χρόνια στις περιοχές της κεντρικής και της ανατολικής Ασίας και ενδημεί στα Βαλκάνια. Δεν πρέπει να συγχέεται με το πιο μεγαλόσωμο αγριοκάτσικο ή κρι-κρι της Κρήτης (Capra aegagrus creticus) που θεωρείται απόγονος των άγριων κατσικιών που εξημερώθηκαν στην Μικρά Ασία γύρω στο 8.000 π.Χ. και εισήχθηκαν την μινωική εποχή στη Κρήτη. Στην Ελλάδα κατά τη τελευταία απογραφή που έγινε το 2007 από τους Χαριτάκη Παπαϊωάννου και Βασιλική Κατή του πανεπιστημίου Πάτρας, ο συνολικός αριθμός τους δεν ξεπερνά τα 477-750 άτομα (ο μικρότερος στα Βαλκάνια) που ζουν σε 19 περίπου πληθυσμιακές ομάδες με 30 άτομα κατά μέσο όρο η κάθε μια. Προηγούμενες απογραφές όπως του κ. Χατζηρβασσάνη το 1991 και του κ. Αδαμόπουλου το 1997 εκτιμούσαν τον συνολικό πληθυσμό τους σε 300-500 άτομα. Αυτό καταδεικνύει ότι ο πληθυσμός των αγριόγιδων σε μια δεκαετία ανέκαμψε κατά περίπου 50% λόγω της απόλυτης προστασίας του είδους στις περιοχές των Εθνικών Δρυμών πράγμα που δυστυχώς δεν τηρείται με αυστηρότητα στα υπόλοιπα βουνά της χώρας.
Όλοι οι πληθυσμοί ζουν αποκλειστικά σε υποαλπικές περιοχές των βουνών της Στερεάς Ελλάδος και της βόρειας χώρας δηλ. σε υψόμετρο πάνω από 1.600 μέτρα και ο μεγαλύτερος πληθυσμός τους βρίσκεται στην Τύμφη (εκτιμάται στα 130 άτομα). Ακολουθούν ο Όλυμπος και η Γκιώνα (εκτιμώμενος πληθυσμός 100 άτομα στο κάθε βουνό). Οι ομάδες αυτές είναι απομονωμένες με αποτέλεσμα να μην επικοινωνούν μεταξύ τους και ως εκ τούτου να μην ανανεώνεται το γενετικό τους υλικό.
Το αγριόγιδο που φθάνει σε μήκος 1,30 μέτρα, ύψος τα 80 εκατ.  και ζυγίζει ως 50 κιλά, έχει σαν χαρακτηριστικό γνώρισμα τα όρθια κέρατα με κυρτές απολήξεις. Τα αρσενικά είναι πιο μεγαλόσωμα από τα θηλυκά και φέρουν ισχυρότερα κέρατα. Αλλάζουν τρίχωμα δυο φορές το χρόνο για να προσαρμόζονται καλύτερα στο περιβάλλον. Την άνοιξη το τρίχωμά τους γίνεται ανοικτό καφέ, ενώ το φθινόπωρο αλλάζει σε σκούρο καφέ. Ζει 15 ως 20 χρόνια σε αγέλες με αρχηγό συνήθως ένα θηλυκό. Μόνο τα γέρικα ζώα και κυρίως τα αρσενικά απομονώνονται από το κοπάδι, ενώ τα θηλυκά φροντίζουν και προστατεύουν τα μικρά τους για πολλά χρόνια ιδιαίτερα αν κι αυτά τυχαίνει να είναι θηλυκά.
Θαυμάσαμε το κοπάδι με τα λίγων μηνών βλαστάρια προστατευμένα στο κέντρο και κοντά στα μεγαλύτερα χρονιάρικα αδέρφια τους ενώ οι μάνες δίπλα τους έβοσκαν με το βλέμμα στραμμένο επάνω τους. Περιμετρικά του κοπαδιού τα μεγαλόσωμα αρσενικά επιδίδονταν σε επιδείξεις ρώμης παίρνοντας χαρακτηριστικές επιβλητικές στάσεις. Τα δυο πιο μεγαλόσωμα αρσενικά το ένα απέναντι στο άλλο, φούσκωναν τα στήθη τους έτοιμα να αναμετρηθούν για τη επίδοξη θέση του μοναδικού επιβήτορα του κοπαδιού. Η αψιμαχία συνήθως κρατά λίγο, είναι αναίμακτη και τελειώνει με το κυνηγητό και την αποβολή του ηττημένου από το κοπάδι. Βρισκόμαστε στην αρχή της εποχής του ζευγαρώματός τους (Νοέμβριος – Δεκέμβριος). Μετά το ζευγάρωμα η θηλυκή κυοφορεί 170 περίπου μέρες και στις αρχές Ιουνίου γεννά ένα, σπανίως δυο κατσικάκια. Τα αρσενικά κατσικάκια θα εγκαταλείψουν την μητέρα τους σε 2-3 χρόνια, ενώ στην ηλικία των 9 ετών εγκαταλείπουν και το κοπάδι. Τα θηλυκά θα παραμείνουν υπό τη προστασία της μητέρας τους για 2 ακόμη χρόνια και δεν θα εγκαταλείψουν ποτέ το κοπάδι.
Αφήσαμε το κοπάδι να βόσκει στο αραιό, τρυφερό και δροσερό αλπικό χορτάρι του λουσμένου στον πρωινό ήλιο οροπεδίου. Η πρωινή δροσιά στις λόχμες της κιτρινισμένης χλόης  ιρίδιζε καθώς οι ακτίνες του ήλιου έπεφταν ακόμη πλάγια πάνω της. Θυμήθηκα την απορία που είχα για το πώς ζουν τα αγριόγιδα χωρίς νερό, όταν έμαθα ότι στον Όλυμπο δεν υπάρχουν πηγές πάνω από τα 1400 μέτρα. Πράγματι δεν χρειάζονται καθόλου νερό καθώς καλύπτουν τις ανάγκες τους από την πρωινή δροσιά των φύλλων.   
Το κοπάδι μαζεύτηκε αριστερά του μονοπατιού, σε ψηλότερο σημείο από εμάς, ώστε να μπορεί να διαφύγει ανά πάσα στιγμή προς τα απότομα βράχια του προφ. Ηλία που κρέμονταν από πάνω μας και εμείς εκστασιασμένοι ακόμη από το ξαφνικό συναπάντημα ενός τόσο μεγάλου κοπαδιού συνεχίσαμε για το «πέρασμα του Γιώσου». Κατηφορίσαμε τα σκαλισμένα στα βράχια σκαλοπάτια στα «Καγκέλια» και φθάσαμε το στενό «Λαιμό». Το βοριαδάκι που κρατούσε τα σύννεφα εγκλωβισμένα στην κάθετη και σαθρή χωρίς δένδρα χαράδρα των Κόκκαλων στα αριστερά μας, μας δρόσισε, ενώ στο βάθος η κορυφή του Μπαρμπαλά αναδυόταν μέσα από το πυκνό λευκό στρώμα της χαμηλής νέφωσης. Δεξιά μας η απότομη πλαγιά ως το ρέμα του Γκαβού στον Γουμαρόσταλο 1.000 μέτρα πιο κάτω καλυμμένη με πυκνό  δάσος κωνοφόρων φαινόταν σαφώς πιο φιλική και το μονοπάτι έγερνε προς την πλευρά της. Ο Νίκος θυμήθηκε ότι διάβασε στο διαδίκτυο την αναφορά για κοπάδι  πάνω από 84 αγριόγιδα που εντόπισε κάποιος ορειβάτης τον περασμένο Αύγουστο. Ανεβαίνοντας στη Σκούρτα, λίγο πριν φθάσουμε στη κορυφή, κοκαλώσαμε για άλλη μια φορά. Μπροστά μας ένα δεύτερο κοπάδι με 40 περίπου αγριόγιδα ακροβολισμένο στην βορειοδυτική και απότομη πλαγιά προς τα Κόκαλα μας κοιτούσε με περιέργεια. Σήμερα είναι η μέρα μας, μέσα σε μισή ώρα συναντήσαμε δυο κοπάδια με συνολικό αριθμό πάνω από 100 αγριόγιδα (το σύνολο του πληθυσμού του Ολύμπου το 2007) και πόσα άλλα ακόμη θα βρίσκονται στις γύρω πλαγιές και στα πλατώματα. Φαίνεται πως η απόλυτη προστασία που από το 1969 απολαμβάνει το είδος σε όλη την επικράτεια και ακόμη η περιφρούρηση του Εθνικού Δρυμού του Ολύμπου από τον Φορέα Διαχείρισης έφεραν επιτέλους θετικά αποτελέσματα.
Οι εχθροί των αγριόγιδων είναι λίγοι με κυριότερους την υποβάθμιση των βιοτόπων τους από την υπερβόσκηση των αιγοπροβάτων που τα οδηγούν σε όλο και πιο υψηλά και απόκρημνα μέρη με λιγοστό χορτάρι και πιο αντίξοες συνθήκες. Ευτυχώς που το αγριόγιδο διαθέτει προσαρμοστικούς μηχανισμούς που του επιτρέπουν να ζήσει σε υψόμετρο πάνω από 2.500 μέτρων, με αραιές συγκεντρώσεις οξυγόνου. Οι πνεύμονές του είναι δυσανάλογα μεγάλοι σε σχέση με το μέγεθός του, η καρδιά του διπλάσια από την ανθρώπινη, ενώ οι παλμοί της όταν τρέχει φθάνουν τους 200 το λεπτό.
Αρνητικός παράγοντας είναι και η γενετική αποδυνάμωσή του είδους από την σταδιακή συρρίκνωση του πληθυσμού του και την έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των κοπαδιών που ζουν σε διαφορετικά βουνά.
Ο κυριότερος όμως εχθρός τους είναι η λαθροθηρία που οδήγησε στο αποδεκάτισμά τους και απείλησε το είδος με αφανισμό . Ενώ μέχρι την δεκαετία του ’40 οι πληθυσμοί τους αφθονούσαν σε όλη την Ελλάδα, κατά την τελευταία καταγραφή τους το 2007 ζούσαν μόνο 30 κοπάδια με συνολικό πληθυσμό 600 με 700 άτομα. Δυστυχώς γι’ αυτά το κρέας τους θεωρείται νόστιμο και η τιμή του στην μαύρη αγορά ξεπερνά τα 50€ το κιλό. Ο πιο εύκολος τρόπος κυνηγιού είναι η παγίδα της αλατόπετρας. Οι λαθροκυνηγοί αλατίζουν τις πέτρες στα περάσματα των αγριόγιδων με χοντρό αλάτι και στήνουν καρτέρι το ξημέρωμα. Τα αγριόγιδα που τρελαίνονται για το αλάτι πέφτουν στη παγίδα και τόσο απλά εξοντώνονται. Επιπλέον αν σκοτωθεί μια μάνα, το μικρό της έχει ελάχιστες πιθανότητες να επιζήσει τον ερχόμενο χειμώνα. Αλλά και η νομοθεσία δεν βοηθά στην αποτροπή της λαθροθηρίας. Τα δικαστήρια συνήθως επιβάλουν στους λαθροκυνηγούς ποινές μερικών μηνών και αυτές με αναστολή.
Από την άλλη, η ελληνική ράτσα θεωρείται από τις πιο υγιείς της Ευρώπης, καθώς είναι η μόνη που δεν προσβάλλεται από το βακτηρίδιο της ψώρας που ταλαιπωρεί τους υπόλοιπους πληθυσμούς αγριόγιδων εκτός Ελλάδος.
Η συνάντηση μέσα σε μια ώρα με δυο τόσο μεγάλα κοπάδια αγριόγιδων σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο του Ολύμπου με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι σε όλο τον ορεινό του όγκο θα πρέπει ο πληθυσμός τους να είναι πολλαπλάσιος. Μέσα σε λιγότερο από 10 χρόνια λοιπόν και χάρη στην απόλυτη προστασία που απολαμβάνει πλέον το είδος, κατάφερε να ανανήψει και να υπερδιπλασιαστεί. Η συνεργασία των υπηρεσιών (Δασαρχείο Πιερίας και Φορέας Εθνικού Δρυμού Ολύμπου) με τον τοπικό Σύλλογο Κυνηγών απέφερε απτά αποτελέσματα για την προστασία του απειλούμενου αγριόγιδου. Ελπίζουμε να συνεχιστεί αυτή και για τα άλλα είδη πανίδας που ενδημούν στον Όλυμπο.
Με αυτή την διαπίστωση που μας γέμισε με ευχάριστα συναισθήματα συνεχίσαμε για το Λιτόχωρο. Επιτέλους κομίζουμε στην Θεσσαλονίκη και καλά νέα.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

T21 / Φυσικό περιβάλλον / Σέρρες /

Λίμνη Κερκίνη

Λίμνη Κερκίνη
Σε κανέναν άλλο υγρότοπο της χώρας δεν έχει ο επισκέπτης την δυνατότητα να παρατηρήσει μερικά από τα ωραιότερα και σπανιότερα είδη πουλιών.
T36 / Φυσικό περιβάλλον / ΘΡΑΚΗ /

Λίμνη Βιστωνίδα

Λίμνη Βιστωνίδα
Με γλυκό, αλμυρό και υφάλμυρο νερό, η τεράστια υδάτινη επιφάνεια της Θράκης είναι ένα θαυμαστό οικοσύστημα για εκατοντάδες πουλιά, ζώα και ψάρια.
T47 / Φυσικό περιβάλλον / Κοζάνη /

Μπουχάρια και Νοχτάρια | Οι γεωμορφές της Κοζάνης

Μπουχάρια και Νοχτάρια | Οι γεωμορφές της Κοζάνης
Διάσπαρτες ανάμεσα σε πτυχώσεις εδάφους ή απότομες λοφοπλαγιές, έξω από τον Μικρόβαλτο Κοζάνης, ορθώνονται κατακόρυφα μερικές κολώνες. Όλες οι κολώνες έχουν στην κορυφή τους έναν ομοιόμορφο «σκούφο», μια μεγάλη γκρίζα πέτρα, που ισορροπεί με αξιοθαύμαστο τρόπο πάνω από τον κορμό και φέρνει έντονα στο νου απόληξη καμινάδας. 
T58 / Φυσικό περιβάλλον / Έβρος /

Το ψαροκάλυβο του Έβρου

Το ψαροκάλυβο του Έβρου
Σύνορο Ελλάδας και Τουρκία, ένα οικοσύστημα σπάνιας αξίας και ομορφιάς. Παράλληλα τόπος διαμονής και εργασίας των ψαράδων του, μιας ιδιαίτερης κοινωνίας ανθρώπων, που μοχθούν καθημερινά για τον επιούσιο. 
T58 / Φυσικό περιβάλλον / ΗΠΕΙΡΟΣ /

Στην κοιλάδα του Σαραντάπορου

Στην κοιλάδα του Σαραντάπορου
Το ένα από τα τρία ποτάμια της Κόνιτσας διασχίζει για μερικές δεκάδες χιλιόμετρα μια έξοχη κοιλάδα, συναντάει στην Μολυβδοσκέπαστη, Σαραντάπορο και Αώο και, όλοι μαζί, εισδύουν στην Αλβανία.
T59 / Φυσικό περιβάλλον / Γρεβενά /

Κρανιά Γρεβενών

Κρανιά Γρεβενών
Απέραντα δάση μαυρόπευκων, οξυάς, έλατων και ρόμπολων, κρυστάλλινα πηγαία νερά και μαζί ένα θαυμάσιο κατάλυμα. Είναι ο ορεινός οικισμός της Κρανιάς στα σύνορα του νομού Γρεβενών με τα Ιωάννινα.
T60 / Φυσικό περιβάλλον / ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ /

Ερπετά και Αμφίβια

Ερπετά και Αμφίβια
Σ' ένα οδοιπορικό από τα πιο ασυνήθιστα και εξειδικευμένα, ο Γιώργος Αβαγιανός με τις σπάνιες φωτογραφίες και την πληθώρα των στοιχείων του ρίχνει φως στον αθέατο κόσμο των ερπετών και αμφίβιων της Πελοποννήσου.

 
T61 / Φυσικό περιβάλλον /

Άνω Πωγώνι Ιωαννίνων

Άνω Πωγώνι Ιωαννίνων
Βόρεια των Ιωαννίνων, στα όρια Ελλάδας και Αλβανίας, βρίσκεται το Πωγώνι, τόπος ιστορικός, με παμπάλαια μνημεία ορθοδοξίας, υπέροχο φυσικό περιβάλλον και πετρόχτιστα χωριά.
 
T62 / Φυσικό περιβάλλον / Λακωνία /

Ακροταίναρο: Μονοπάτια και οικισμοί

Ακροταίναρο: Μονοπάτια και οικισμοί
Στις νότιες εσχατιές της Πελοποννήσου και της Ελλάδας μας υποδέχεται το ακρωτήριο Ταίναρο, με τους μικρούς οικισμούς, τα μονοπάτια, την συγκλονιστική λιτότητα της Μέσα Μάνης.
T61 / Φυσικό περιβάλλον / Ευρυτανία /

Στα μονοπάτια των ανθρώπων του Προυσιώτη

Στα μονοπάτια των ανθρώπων του Προυσιώτη
Στον μικρό Προυσιώτη ποταμό, εκεί κοντά στο διάσημο μοναστήρι της Ευρυτανίας, βαδίζουμε τα υπέροχα μονοπάτια, έναν απίθανο συνδυασμό σχημάτων, χρωμάτων κα αρωμάτων, σαν ένα ποταμίσιο παραμύθι.
 
T63 / Φυσικό περιβάλλον / Λακωνία /

Μαλέα Άκρα

Μαλέα Άκρα
Η Χερσόνησος του Μαλέα είναι θρυλική όχι μονον για το φουρουνιασμένο της ακρωτήρι, αλλά και για τα μεγάλης παλαιοντολογικής σημασίας απολιθώματα της ακτογραμμής.
T63 / Φυσικό περιβάλλον / Φωκίδα /

Ορεινή Φωκίδα

Ορεινή Φωκίδα
Ανάμεσα στα Ρουμελιώτικα βουνά Οίτη, Βαρδούσια και Γκιώνα, ο Δήμος Καλλιέων μας αποκαλύπτει το φυσικό περιβάλλον και τους ορεινούς του οικισμούς.
T67 / Φυσικό περιβάλλον / Λακωνία /

Κατακτώντας την καρδιά του Δάσους της Βασιλικής

Κατακτώντας την καρδιά του Δάσους της Βασιλικής
Στην καρδιά του αγέρωχου Ταΰγετου, κάτω από τις γυμνές, πανύψηλες κορυφές, φωλιάζει ένα δασικό οικοσύστημα αξεπέραστης ωραιότητας, το περίφημο Δάσος Βασιλικής.
T67 / Φυσικό περιβάλλον / Φωκίδα /

Αγναντεύοντας τα Βαρδούσια

Αγναντεύοντας τα Βαρδούσια
Στους δυτικούς πρόποδες των Βαρδουσίων εκτείνεται ένας τόπος ορεινός, με ελάχιστο μόνιμο πληθυσμό αλλά απαράμιλλη φυσική ομορφιά, που γοητεύει κάθε αυθεντικό περιηγητή.
T68 / Φυσικό περιβάλλον / Τρίκαλα /

Kαστράκι Καλαμπάκας

Kαστράκι Καλαμπάκας
Ένα σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο και μια μοναστική ιστορία αιώνων συνθέτουν τα Μετέωρα, έναν από τους συναρπαστικότερους τόπους, που δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο, Έλληνα ή ξένο. Βαδίζουμε σε μερικά παμπάλαια μονοπάτια και καλντερίμια.
T71 / Φυσικό περιβάλλον / Άρτα /

Στον καταρράκτη των Θεοδώριανων

Στον καταρράκτη των Θεοδώριανων
Μια φύση προικισμένη αφειδώλευτα με τα συναρπαστικότερα γνωρίσματα αυτού του μεγαλειώδους ορεινού συγκροτήματος της Ηπείρου. Απέραντα ελατοδάση, πυκνά και υγιέστατα, φοβερές χαράδρες και ιλιγγιώδεις βράχινοι γκρεμοί, ειδυλλλιακά βοσκοτόπια και πανέμορφα υψίπεδα. Και ακόμη άγρια φαράγγια με ατίθασους ποταμούς και μερικοί καταρράκτες από τους θεαματικότερους της Ελλάδας.
T72 / Φυσικό περιβάλλον / ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ /

Όρος Πίνοβο

Όρος Πίνοβο
Στις βόρειες εσχατιές της πεδιάδας της Αλμωπίας, ανάμεσα στο Καϊμακτσαλάν και την Τζένα, ορθώνεται ο ορεινός όγκος του Πϊνοβου, με εκπληκτικές δασωμένες και απόκρημνες πλαγιές.
T72 / Φυσικό περιβάλλον / ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ /

Δρυμώνας. Στα ορεινά της Τριχωνίδας

Δρυμώνας. Στα ορεινά της Τριχωνίδας
Στα υψώματα της Λίμνης Τριχωνίδας, σε υψόμετρο 1000 περίπου μέτρων, δεσπόζει ο οικισμός Δρυμώνας, ένας τόπος με ποικίλες περιηγητικές δυνατότητες κάθε εποχή του χρόνου.
T73 / Φυσικό περιβάλλον / Πέλλα /

Λουτρά Πόζαρ

Λουτρά Πόζαρ
Στην πεδιάδα της Αλμωπίας, πολύ κοντά στους πρόποδες του Βόρα, υπάρχουν από την αρχαιότητα τα ιαματικά λουτρά Λουτρακίου, γνωστά με την τοπική ονομασία "Πόζαρ".
 
T73 / Φυσικό περιβάλλον / ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ /

Όρος Όρβηλος

Όρος Όρβηλος
Στο βόρειο άκρο των νομών Δράμας και Σερρών ο Όρβηλος είναι βουνό απόμακρο και ελάχιστα γνωστό σε πεζοπόρους και ορειβάτες, φυσικό ορεινό σύνορο Ελλάδας και Βουλγαρίας.
T74 / Φυσικό περιβάλλον / Καστοριά /

Το Σπήλαιο του Δράκου

Το Σπήλαιο του Δράκου
Μετά από εκατομμύρια χρόνια τα νερά της Λίμνης της Καστοριάς εξακολουθούν να καλύπτουν μεγάλα τμήματα του Σπηλαίου του Δράκου και να δημιουργούν αντανακλάσεις σταλακτιτών και σταλαγμιτών.
T74 / Φυσικό περιβάλλον / ΚΡΗΤΗ /

Το Δάσος του Ρούβα

Το Δάσος του Ρούβα
Στο ΒΑ τμήμα του Ψηλορείτη, στην κοιλάδα του Ρούβα, αναπτύσσεται ένα μοναδικο δασικό οικοσύστημα από πρίνους και ενδημικά άνθη, σε συνδυασμό με καταφύγιο άγριας ζωής.
T74 / Φυσικό περιβάλλον / ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ /

Όρος Ολίγυρτος

Όρος Ολίγυρτος
Μια συναρπαστική χειμωνιάτικη ανάβαση σ΄ένα υπέροχο βουνό, που δεσπόζει απέναντι από τις διάσημες κορυφές της Ζήρειας και του Χελμού και πάνω από την μυθική λίμνη της Στυμφαλίας.
T75 / Φυσικό περιβάλλον / ΗΠΕΙΡΟΣ /

Τα μπαλκόνια του Βίκου

Τα μπαλκόνια του Βίκου
Το συγκλονιστικότερο φαράγγι της Ελλάδας κι ένα από τα πιο μεγαλειώδη του κόσμου, ο Βίκος, μας αποκαλύπτει από τα θαυμαστά - γνωστά και άγνωστα - μπαλκόνια του εικόνες απαράμιλλης γοητείας και ωραιότητας.
T75 / Φυσικό περιβάλλον / Δωδεκάνησα /

Τα μονοπάτια της Πάτμου

Τα μονοπάτια της Πάτμου
Γνώστης βαθύς της Πάτμου ο Αντώνης Δήμας, μας ξεναγεί με κείμενο και φωτογραφίες στο "Νησί της Αποκάλυψης", δίνοντας έμφαση στα μονοπάτια και στις αθέατες ιδιαιτερότητες του νησιού.
T76 / Φυσικό περιβάλλον / ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ /

Σέρρες : Φαράγγι Πέτρινων Γεφυριών

 Σέρρες : Φαράγγι Πέτρινων Γεφυριών
Διασχίζοντας το φαράγγι από την Άνω βροντού ως την Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, συναντάμε 8 πέτρινα γεφύρια, ρέμα με πλούσια ροή κι ένα φυσικό περιβάλλον ανέγγιχτο, με ομορφιά μοναδική.
 
T76 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Θεσσαλονίκη : Ρέμα Βαθύλακκου

Θεσσαλονίκη : Ρέμα Βαθύλακκου
Ξεκινώντας από το περίφημο Ρωμαϊκό Υδραγωγείο του 2ου αι. μ.Χ. το μονοπάτι Χορτιάτης - Πλατανάκια Πανοράματος - Θέρμη μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική φυσιολατρική, αρχιτεκτονική και ιστορική διαδρομή.
T77 / Φυσικό περιβάλλον / Πιερία /

Όλυμπος : Προορισμός Πετρόστρουγκα

Όλυμπος : Προορισμός Πετρόστρουγκα
Από τις βόρειες πλαγιές του Ολύμπου ανηφορίζουμε ένα υπέροχο μονοπάτι ανάμεσα από απέραντα δάση μαυρόπευκων, ρόμπολων και οξυάς, περνάμε από την πασίγνωστη ράχη της Πετρόστρουγκας και καταλήγουμε πάνω από την ιστορική πολιτεία του Δίον.
T78 / Φυσικό περιβάλλον / ΗΠΕΙΡΟΣ /

Βοϊδομάτης. Από την Αρίστη στην Κλειδωνιά

Βοϊδομάτης. Από την Αρίστη στην Κλειδωνιά
Το καθαρότερο ίσως ποτάμι της Ελλάδας και της Ευρώπης, ο θρυλικός Βοϊδομάτης, μας χαρίζει μια εκπληκτική παραποτάμια διαδρομή από το γεφύρι της Αρίστης ως το γεφύρι της Κλυδωνιάς. 
T79 / Φυσικό περιβάλλον / Μαγνησία /

Πινακάτες

Πινακάτες
Όταν, για πρώτη φορά αντικρύσαμε τις Πινακάτες, είχαμε εντυπωσιασθεί. Όχι μόνον από την ολοφάνερη γραφικότητα του Πηλιορείτικου οικισμού. Αλλά, πολύ περισσότερο, από την συνολική αρμονία του τόπου, ένα συνταίριασμα φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος ιδανικό.
T79 / Φυσικό περιβάλλον / Τζουμέρκα /

Mελισσουργοί Τζουμέρκων

Mελισσουργοί Τζουμέρκων
Τους Μελισσουργούς τους αντικρίσαμε πρώτη φορά από ψηλά, μέσα από ένα άνοιγμα της ομίχλης. Πού, μόλις διαλύθηκε, μας αποκάλυψε τον ευρύτατο ορίζοντα από την κορυφή Στρογγούλα των Τζουμέρκων, στα 2122 μέτρα.
T79 / Φυσικό περιβάλλον / ΘΡΑΚΗ /

Παρθένο δάσος Χαϊντού

Παρθένο δάσος Χαϊντού
Οροσειρά της Ροδόπης. Είναι η πιο εκτεταμένη και βορειότερη της χώρας, φυσικό σύνορο Ελλάδας και Βουλγαρίας. Η κορυφή της, το "Γυφτόκαστρο", ορθώνεται στα 1.827 μ. Ξεκινάμε να την γνωρίσουμε. Και μαζί μ΄αυτήν κάποια τοπία μαγικά.
T81 / Φυσικό περιβάλλον / Αιτωλοακαρνανία /

Οι Παιώνιες του Ξηρόμερου

Οι Παιώνιες του Ξηρόμερου
Οι σπάνιες, πορφυρές Παιώνιες του Ξηρόµερου, που, αν υπήρχαν ανοιξιάτικα καλλιστεία της φύσης, θα διεκδικούσαν και θα κέρδιζαν οπωσδήποτε το στέµµα.
T81 / Φυσικό περιβάλλον / Σποράδες /

Νησάκι Τσουγκριάς

Νησάκι Τσουγκριάς

Απέναντι από τη Σκιάθο στο ερημονήσι του Τσουγκριά, απολαμβάνουμε ένα ασυνήθιστο οδοιπορικό με δυο παράλληλες γραφές: την ιδιότυπη του Παπαδιαμάντη και την γεμάτη με γλαφυρή ευρηματικότητα του Κυριάκου Παπαγεωργίου.

T81 / Φυσικό περιβάλλον / Κέρκυρα /

Λιμνοθάλασσα Κορισσίων

Λιμνοθάλασσα Κορισσίων

Άγνωστη στο ευρύ κοινό  η Λιμνοθάλασσα Κορισσίων, στο ΝΔ άκρο της Κέρκυρας, ειν’ ένας υγροβιότοπος με θαυμαστά ποικίλα οικοσυστήματα, που μας προσφέρουν εικόνες ασυνήθιστης ομορφιάς.

T83 / Φυσικό περιβάλλον /

Νήσος Θύμαινα

Νήσος Θύμαινα

Σε απόσταση μόλις 10’ από τους Φούρνους η Θύμαινα είναι το δεύτερο σε έκταση νησί του Αρχιπελάγους, ένα αληθινό ησυχαστήριο για αυθεντικούς περιηγητές.

T84 / Φυσικό περιβάλλον / Ιωάννινα /

Αγριόγιδο

Αγριόγιδο
Ο Χαρητάκης Παπαϊωάννου μας εισάγει στον άγνωστο κόσμο και στις συνήθειες του Αγριόγιδου, του κυρίαρχου των γκρεμών και των δυσπρόσιτων βουνών, που τόσο ελάχιστα προστατεύεται από την πολιτεία και τόσο άγρια κυνηγιέται από τον άνθρωπο.
T84 / Φυσικό περιβάλλον / Ιωάννινα /

Οι Σκάλες του Ζαγοριού

Οι Σκάλες του Ζαγοριού
Ήταν μια εποχή, που δεν υπήρχαν αμαξιτοί δρόμοι στο Ζαγόρι. Τότε οι άνθρωποι επικοινωνούσαν με τις Σκάλες, τα λιθόστρωτα καλντερίμια με τις σοφές κλίσεις, τα προστατευτικά τοιχαλάκια και τα ξεκούραστα σκαλοπάτια, αληθινά μνημεία λαϊκής αρχιτεκτονικής.
T85 / Φυσικό περιβάλλον / Κορινθία /

Οροπέδιο Φενεού

Οροπέδιο Φενεού
Προστατευμένο από τους όγκους πέντε ψηλών και ιστορικών βουνών, το υψίπεδο του Φενεού έχει τα πάντα: εύφορο έδαφος, λίμνη και ποτάμια, απέραντα δάση, βυζαντινά μοναστήρια και παραδοσιακά χωριά.
T85 / Φυσικό περιβάλλον / Δράμα /

Παρθένο δάσος Δράμας

Παρθένο δάσος Δράμας
Το ακριτικό Παρανέστι Δράμας μας γοητεύει με την ορεινή του χώρα, τα πέτρινα γεφύρια, τους εντυπωσιακούς καταρράκτες και κυρίως για το σπάνιας αξίας και ομορφιάς Παρθένο Δάσος Φρακτού.
T86 / Φυσικό περιβάλλον / Κορινθία /

Χειμωνιάτικος Φενεός

Χειμωνιάτικος Φενεός

Μετά το πιο άνυδρο φθινόπωρο των τελευταίων δεκαετιών, ο χειμωνιάτικος Φενεός μάς υποδέχεται με χιόνια και βροχές, μας επιδεικνύει ρεαλιστικά τη λειτουργία των περίφημων φυσικών του καταβοθρών.

T87 / Φυσικό περιβάλλον / Κυκλάδες /

Άνδρος

Άνδρος

Πλούσια βλάστηση, χαράδρες και ρέματα με αστείρευτα νερά αλλά και τοπίο λιτό, κυκλαδίτικο, με ξερολιθιές και αμμουδιές εξωτικές. Είναι η Άνδρος, με πρωτεύουσα που διατηρεί ακόμη ζωντανή την παλιά της αίγλη και αρχοντιά.

T87 / Φυσικό περιβάλλον / Εύβοια /

Λίμνη Βόρειας Εύβοιας

Λίμνη Βόρειας Εύβοιας

Πλούσια δάση και υπέροχες αμμουδιές, ιστορικά μοναστήρια και όμορφα χωριά, χαρίζει στον επισκέπτη η Λίμνη της Β. Εύβοιας και η περιοχή της, ένας προορισμός επιθυμητός σ’  όλες τις εποχές.

T87 / Φυσικό περιβάλλον / Τρίκαλα /

Αχελώος

Αχελώος

Μ’ ένα συναρπαστικό και ποικιλόμορφο οδοιπορικό, που κράτησε 20 χρόνια, ο Κυριάκος Παπαγεωργίου συνοψίζει τις εμπειρίες και εντυπώσεις του για τον μεγάλο Αχελώο, το σημαντικότερο αλλά και πιο θεαματικό ποτάμι της Ελλάδας.

T89 / Φυσικό περιβάλλον / Κυκλάδες /

Φολέγανδρος

Φολέγανδρος

Ένα μελτέμι ατίθασο -και ασίγαστο σχεδόν- διατρέχει απ' άκρη σ' άκρη το νησί της Φολεγάνδρου, χαρίζει πολύτιμη δροσιά στις ξερολιθιές και τα μονοπάτια, στις παραλίες και τα ξωκκλήσια, στους πανέμορφους οικισμούς.

T89 / Φυσικό περιβάλλον / Τρίκαλα /

Όρος Κόζιακας

Όρος Κόζιακας

Μέσα από έλατα αιωνόβια και σκιερά, υπέροχα μονοπάτια, πραγματοποιούμε μια ευχάριστη ανάβαση στην κορυφή του Κόζιακα και από τα 1.900μ. αγναντεύουμε το υπερθέαμα των γύρω κορυφών.

T90 / Φυσικό περιβάλλον /

Αλυκές

Αλυκές

Τόσο χρήσιμο στην καθημερινότητά μας αλλά και τόσο απαραίτητο σε πάμπολλες χρήσεις, το γνώριμό μας αλάτι παρουσιάζεται σ’ όλα τα στάδια της παραγωγικής του διαδικασίας, σ’ ένα άρθρο ιδιαίτερα συναρπαστικό.

T91 / Φυσικό περιβάλλον / Καστοριά /

Όρος Βίτσι

Όρος Βίτσι

Συνοδευόμενοι από τα μέλη των Ορειβατικών Συλλόγων Κοζάνης και Καστοριάς πραγματοποιούμε μια ανάβαση στο Βίτσι, το πανέμορφο αλλά και πολύπαθο, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου βουνό.

T91 / Φυσικό περιβάλλον / Λάρισα /

Δάσος Πολυδενδρίου

Δάσος Πολυδενδρίου

Με ορμητήριο μας τον οικισμό της Σκήτης Μαυροβουνίου ανακαλύπτουμε το παραδεισένιο φυσικό περιβάλλον του «Δημόσιου Δάσους Πολυδενδρίου» και τα υπόλοιπα αξιοθέατα της ευρύτερης περιοχής.

T93 / Φυσικό περιβάλλον / Μεσσηνία /

Νήσος Σφακτηρία

Νήσος Σφακτηρία

Ένα μακρόστενο νησί προφυλάσσει σαν φυσικός κυματοθραύστης τον κόλπο του Ναυαρίνου από τους ανέμους του Ιονίου. Είναι η Σφακτηρία, φορτωμένη με ιστορία, από την αρχαιότητα ως την τουρκοκρατία.

T93 / Φυσικό περιβάλλον / Ανατολικό Αιγαίο /

Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου

Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου

Πριν από 20 περίπου εκατομμύρια χρόνια η φύση με τις δράσεις των ηφαιστείων κάλυψε με ηφαιστειακά υλικά και απολίθωσε τα δάση της Βόρειας Λέσβου.

T93 / Φυσικό περιβάλλον / Μεσσηνία /

COSTA NAVARINO

COSTA NAVARINO

Μια γιγάντια επιχείρηση, μοναδική στο είδος της σε παγκόσμια κλίμακα, είχε ως αποτέλεσμα την φύτευση εκατοντάδων χιλιάδων δέντρων και θάμνων στην COSTA NAVARINO,  την "Πράσινη Πολιτεία".

T93 / Φυσικό περιβάλλον / Λασίθι /

Αφέντης Χριστός

Αφέντης Χριστός

Απολαμβάνουμε και μεταφερόμαστε νοερά στην σκληροτράχηλη ανάβαση και στην διανυκτέρευση πολλών…αστέρων, με θρησκευτική κατάνυξη και κρητικές ρακές στον Αφέντη Χριστό, στις Λασιθιώτικες κορυφές.

T94 / Φυσικό περιβάλλον / Καβάλα /

Μεσορώπη

Μεσορώπη

Χτισμένη στους πρόποδες του ιστορικού Παγγαίου, η Μεσορώπη μάς χαρίζει ωραίες στιγμές με το φυσικό περιβάλλον, την παραδοσιακή της όψη και κυρίως τα αστείρευτα, πεντακάθαρα νερά.

T95 / Φυσικό περιβάλλον / Ξάνθη /

Στενά Νέστου

Στενά Νέστου

Είναι αξεπέραστη εμπειρία να γνωρίσει κάποιος τα περίφημα Στενά του Νέστου με τον πιο άμεσο και συναρπαστικό τρόπο: με κανό για 25 χιλιόμετρα από την Σταυρούπολη ως τους Τοξότες.

T95 / Φυσικό περιβάλλον / Ιωάννινα /

Δρακόλιμνη - Κορυφή Σμόλικα

Δρακόλιμνη - Κορυφή Σμόλικα

Διάφανα νερά με χαριτωμένους τρίτωνες, όχθες με καταπράσινο χορτάρι, θέα του Σμόλικα που προκαλεί δέος. Είναι η περίφημη Δρακόλιμνη του Σμόλικα, προσιτή ακόμη και σε μικρής ηλικίας πεζοπόρους.

T96 / Φυσικό περιβάλλον / Πιερία /

Όλυμπος. 100 χρόνια κορυφής

Όλυμπος. 100 χρόνια κορυφής

Στις 2 Αυγούστου 1913 ο Μύτικας, η ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου, έπαψε ν' αντιστέκεται στις προσπάθειες των ανθρώπων, κατακτήθηκε από έναν Έλληνα και δύο Ελβετούς.

T97 / Φυσικό περιβάλλον / Χαλκιδική /

Όρος Στρατονικό

Όρος Στρατονικό
Στα δυτικά της  Στρατονίκης και ανάμεσα στα Στενά της Ρεντίνας και του Σταυρού, το Στρατονικό όρος μάς αφήνει έκπληκτους με την ομορφιά και πολυμορφία τοποθεσιών και μονοπατιών.
T97 / Φυσικό περιβάλλον / Φθιώτιδα /

Παύλιανη

Παύλιανη

Χτισμένη στις πλαγιές της Οίτης, σε υψόμετρο 1.000 μέτρων, η Παύλιανη προσφέρει στους πολυάριθμους επισκέπτες της, εξαίρετη κουζίνα, φιλόξενη διαμονή και υπέροχες διαδρομές στον Ασωπό ποταμό και στο βουνό.

T97 / Φυσικό περιβάλλον / Ξάνθη /

Λιμνοθάλασσες της Θράκης

Λιμνοθάλασσες της Θράκης

Σε άμεση γειτνίαση  με τις αμμουδερές ακτές, αιώνιοι τροφοδότες για ψάρια και πουλιά, οι Λιμνοθάλασσες της Θράκης μας περιμένουν για να μας καταπλήξουν με την σπάνια ομορφιά τους.

T98 / Φυσικό περιβάλλον / Ηλεία /

Υγρότοποι Κοτυχίου - Στροφιλιάς

Υγρότοποι Κοτυχίου - Στροφιλιάς

Αν δεν λοξοδρομήσει κανείς λίγο  από την Εθνική Οδό Πατρών - Πύργου, είναι αδύνατον να αντιληφθεί το φυσικό κάλλος και την σημασία των υγροτόπων του Κοτυχίου και του Δάσους της Στροφυλιάς.

T101 / Φυσικό περιβάλλον / Αργολίδα /

Μουσείο Κωτσιομύτη

Μουσείο Κωτσιομύτη

Στην περιοχή του Λυγουριού Αργολίδας ο Βασίλης Κωτσιομύτης εύρισκε από παιδί, διάσπαρτους στο έδαφος, απολιθωμένους θαλάσσιους οργανισμούς, τους περίφημους Αμμωνίτες. Στη συνέχεια μελέτησε συστηματικά, γνώρισε ειδικούς επιστήμονες και συλλέκτες και δεν σταμάτησε να συλλέγει Αμμωνίτες.

T101 / Φυσικό περιβάλλον / Βόρειο Αιγαίο /

Κορυφογραμμή του Αθέρα Ικαρίας

Κορυφογραμμή του Αθέρα Ικαρίας

Η κορυφογραμμή της Ικαρίας είναι ένα κακοτράχαλο μακρυνάρι, που κρατάει καλά κρυμμένες τις λεπτομέρειές του από τα μάτια των τουριστών. Μόνον εραστές της ορεινής πεζοπορίας αποτολμούν την δύσκολη, κοπιώδη διάσχιση. 

T101 / Φυσικό περιβάλλον / Καστοριά /

Αλπική Λίμνη Γκιστόβα

Αλπική Λίμνη Γκιστόβα

Αθέατη και δυσπρόσιτη στα γυμνά υψίπεδα του Γράμμου. Στην κοιλότητά της συγκεντρώνει τα νερά των πλούσιων βροχών, που όλη την χειμερινή περίοδο μένουν παγωμένα. Είναι η αλπική Λίμνη Γκιστόβα, η ψηλότερη ορεινή λίμνη της Ελλάδας.

T102 / Φυσικό περιβάλλον / Αχαΐα /

Φαράγγι Βουραϊκού

Φαράγγι Βουραϊκού

Στα μυθικά χρόνια ο Ηρακλής ερωτεύθηκε την Βούρα, κόρη του Δία και της Ελίκης, που ζούσε στα παράλια του Αιγίου. Για να φτάσει ως εκεί και να την συναντήσει, άνοιξε ένα στενό πέρασμα, ανάμεσα στα βουνά  Παναχαϊκό και Χελμό.

T102 / Φυσικό περιβάλλον / Κοζάνη /

Ποταμός Πραμόριτσα Βοΐου

Ποταμός Πραμόριτσα Βοΐου

Όταν κινούμαστε στις ασφάλτινες διαδρομές, θαυμάζουμε δασωμένες πλαγιές, βράχινους όγκους, πέτρινα χωριά. Αν όμως λοξοδρομήσουμε σε δασικούς δρόμους και μονοπάτια, θ’ αποκαλυφθεί στα μάτια μας ένας άλλος κόσμος, απρόσμενης ομορφιάς. Καλώς ορίσατε στο ορεινό συγκρότημα του Βοΐου, στην Δυτική Μακεδονία.

T102 / Φυσικό περιβάλλον / Κιλκίς /

Γαλάζια λίμνη Σκρά

Γαλάζια λίμνη Σκρά

Σ’ ένα φυσικό περιβάλλον μοναδικό, μέσα σε ένα πυκνό δάσος προβάλλει μια γαλαζοπράσινη λίμνη και ένα ολοζώντανο ρέμα με καταρράκτες.

T104 / Φυσικό περιβάλλον / Χανιά /

Το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης

Το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης

Ένα από τα πιο ποικιλόμορφα, θεαματικά και - σχετικά - ευκολοδιάβατα φαράγγια των Χανίων, το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης καταλήγει στην παραλία της Σούγιας για μια απολαυστική βουτιά στα διαυγέστατα νερά.



 
T104 / Φυσικό περιβάλλον / ΚΡΗΤΗ /

Ακρωτήρι Χανίων

Ακρωτήρι Χανίων

Τρεις Μεσαιωνικές Μονές, ένα φαράγγι με κομμάτια καλντεριμιού και 500 λίθινα σκαλοπάτια. Μια μοναχική αθέατη ακτή στο τελείωμα το φαραγγιού. Το Ακρωτήρι Χανίων έχει πολλές κρυμμένες ομορφιές.

T104 / Φυσικό περιβάλλον / Δωδεκάνησα /

Ιαματικές πηγές

Ιαματικές πηγές

Η ευεργετική επίδραση των ιαματικών πηγών στον ανθρώπινο οργανισμό ήταν ήδη γνωστή από την αρχαιότητα. Στη Κω, με τις ιαματικές της πηγές, έσπευδαν πολλοί για θεραπευτούν.

T105 / Φυσικό περιβάλλον / Γρεβενά /

Βάλια Κίρνα

Βάλια Κίρνα

Στις ανατολικές μυστικές χαράδρες του Σμόλικα, μυστηριώδης και ανέγγιχτη από μαζικούς επισκέπτες, βρίσκεται η θρυλική "Κοιλάδα των Δαιμόνων", με το "Κρεμαστό Νερό", τον μεγαλύτερο καταρράκτη της Ελλάδας.

T105 / Φυσικό περιβάλλον / Χαλκιδική /

Καταρράκτες Βαρβάρας

Καταρράκτες Βαρβάρας

Το Στρατονικό δεν είναι ψηλό βουνό, μόλις ξεπερνάει τα 900 μ. Είναι όμως κατάφυτο, ανήκει στις προστατευόμενες περιοχές  NATURA 2000 και κρύβει στα έγκατά του, κοντά στην Βαρβάρα, δύο θεαματικότατους καταρράκτες.

T105 / Φυσικό περιβάλλον / Κιλκίς /

Καταρράκτης Μπέλες

Καταρράκτης Μπέλες

Στις βόρειες εσχατιές της χώρας ορθώνεται η μεγαλόπρεπη οροσειρά του Μπέλες. Σε μια αθέατη χαράδρα του μας υποδέχεται στις αρχές Ιανουαρίου ένας εκπληκτικός μισοπαγωμένος καταρράκτης, άγνωστος στο ευρύ κοινό.

T105 / Φυσικό περιβάλλον /

Γυμνοβράγχια | Στον κόσμο του βυθού

Γυμνοβράγχια | Στον κόσμο του βυθού

Ο θαυμαστός κόσμος των γυμνοβράγχιων, των σαλιγκαριών της θάλασσας είναι από τους πρώτους οργανισμούς, που με την ποικιλομορφία σε χρώματα, μεγέθη και σχήματα, θα προκαλέσουν το ενδιαφέρον ενός παρατηρητή της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

T107 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Μικρά Φτερουγίσματα στην πόλη

Μικρά Φτερουγίσματα στην πόλη
Τα πουλιά είναι ζωντανοί οργανισμοί. Είναι απρόβλεπτα και κάθε εικόνα που δίνουν είναι μοναδική, πράγμα που θέλει κάθε φωτογράφος για το υλικό του. Τα πουλιά αποτελούν ένα θαυμαστό κόσμο με ποικιλομορφία και χρώματα που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά, παρά μόνο αν τα πλησιάσουμε και επικεντρωθούμε πάνω τους. 
T108 / Φυσικό περιβάλλον / ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ /

Οι υγρότοποι της Σάνης

Οι υγρότοποι της Σάνης
Στο Β τμήμα της Κασσάνδρας, εκτείνεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα από δάσος Χαλεπίου Πεύκης, αμμοθίνες, παράλια και συναρπαστικούς υγροτόπους, με μεγάλο αριθμό πουλιών.
Φυσικό περιβάλλον / Φθιώτιδα /

Το αγριόγιδο της Οίτης

Το αγριόγιδο της Οίτης
Με απέραντα ελατοδάση, αναρίθμητα λουλούδια και εκπληκτικές πεζοπορικές διαδρομές η Οίτη είναι αληθινός παράδεισος για φυσιολάτρες, πεζοπόρους και ορειβάτες. Η εξερεύνησή της απαιτεί πολυήμερη προσπάθεια και καιρικές συνήκες ευνοϊκές. 
T94 / Φυσικό περιβάλλον / ΘΡΑΚΗ /

Tσάι του βουνού

Tσάι του βουνού
Να σας προσφέρω ένα παγωμένο τσάι του βουνού ;
Φυσικό περιβάλλον / Κυκλάδες /

Britannic | Ο Βασιλιάς των ναυαγίων της Μεσογείου

Britannic  | Ο Βασιλιάς των ναυαγίων της Μεσογείου
Ο Βρεταννικός, ένα από τα μεγαλύτερα υπερωκεάνια της γραμμής του Β. Ατλαντικού, δεν πρόλαβε να μπει σε ενεργό υπηρεσία. Στις Αρχές του Α' Παγκόσμιου Πολέμου βυθίστηκε από τους Γερμανούς στο στενό της Τζιάς.
 
T109 / Φυσικό περιβάλλον / Κυκλάδες /

Πολύαιγος

Πολύαιγος
Άγνωστη στους πολλούς και - παρά τα 18 της τετραγωνικά χιλιόμετρα -, σχεδόν ακατοίκητη, η Πολύαιγος, ορθώνει το απόκρημνο βράχινο μπόι της, με εξωτικές παραλίες ολούθε, δίπλα στις διάσημες νήσους της Μήλου και της Κιμώλου.
 
T110 / Φυσικό περιβάλλον / ΘΡΑΚΗ /

Δασικό χωριό Ερυμάνθου

Δασικό χωριό Ερυμάνθου
Το φετινό φθινόπωρο ζούμε την εμπειρία της διανυκτέρευσης στο Δασικό Χωρίο Ερυμάνθου και έχουμε την τύχη να θαυμάσουμε και να φωτογραφίσουμε την απίθανη χρωματική ποικιλία των φυλλοβόλων δέντρων της Ροδόπης.
T111 / Φυσικό περιβάλλον / Πιερία /

Aπό τα χιόνια του Ολύμπου στο δειλινό του Θερμαϊκού

Aπό τα χιόνια του Ολύμπου στο δειλινό του Θερμαϊκού
Με 100 μόλις χιλιόμετρα να χωρίζουν, τον ένα τόπο από τον άλλον, ζούμε την ίδια μέρα, τον απόλυτο χειμώνα στα υψίπεδα του Ολύμπου και ένα ανοιξιάτικο ειδυλλιακό δειλινό στις ακτές του Θερμαϊκού.
T112 / Φυσικό περιβάλλον / Σποράδες /

Σκύρος, Αρχαίο Λατομείο Πουριών

Σκύρος, Αρχαίο Λατομείο Πουριών
Στο Β άκρο της παραλίας του Μώλου βρίσκεται το ακρωτήριο Πουριά. Την ονομασία του οφείλει στο παραθαλάσιο αρχαίο λατομείο πουριών, ένα συνολικό τοπίο πραγματικά μοναδικό. Είναι εντυπωσιακά τα ίχνη των λαξεύσεων που απομένουν, όχι μόνον από την αρχαία αλλά και από την νεότερη εποχή.
T112 / Φυσικό περιβάλλον / Πρέβεζα /

Τα ρινοδέλφινα του Αμβρακικού

Τα ρινοδέλφινα του Αμβρακικού
Μια ημερήσια κρουαζιέρα στον Αμβρακικό κόλπο αποκαλύπτει εκπληκτικές εικόνες με πρωταγωνιστές τα πανέμορφα Ρινοδέλφινα, τις Θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta και ωραιότατα πουλιά, σε τοπία απαράμιλλης ομορφιάς.
T112 / Φυσικό περιβάλλον / Ανατολικό Αιγαίο /

Θαλάσσιο Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους Νησιώπης

Θαλάσσιο Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους Νησιώπης
Στην νησίδα ΝΗΣΙΩΠΗ και στον κόλπο Σιγρίου, στα δυτικά της Λέσβου, το Απολιθωμένο Δάσος στον βυθό και στην στεριά, προσκαλούν τον επισκέπτη σ’ ένα συναρπαστικό γεωλογικό ταξίδι 18 εκατ. χρόνια πριν.
T113 / Φυσικό περιβάλλον / Κοζάνη /

Όρος Μπούρινος

Όρος Μπούρινος
Στα όρια των νομών Κοζάνης και Γρεβενών, ο Μπούρινος είναι ένα βουνό με σπάνιες γεωλογικές και χλωριδικές ιδιαιτερότητες οι οποίες, – αν εξαιρέσουμε τους ντόπιους ορειβάτες – είναι παντελώς άγνωστες στο ευρύτερο ορειβατικό και φυσιολατρικό κοινό.
T116 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Θεσσαλονίκη: Άλσος Δελασάλ

Θεσσαλονίκη: Άλσος Δελασάλ
Απέχει μόλις 7 χλμ. από το κέντρο της Θεσσαλονίκης, είναι, ωστόσο, άγνωστο στους περισσότερους Θεσσαλονικιούς. Είναι το περίφημο «Άλσος Δελασάλ» ο πάλαι ποτέ μαγευτικός κήπος του Τζέκη Άμποτ, στις αρχές του 19ου αιώνα.